
Transport surowców, półwyrobów i wyrobów gotowych w obrębie zakładu przemysłowego jest rozwiązywany rozmaicie, w zależności od tego, w jakim punkcie procesu produkcyjnego ten transport ma miejsce. Ź tym wiąże się również zagadnienie bezkolizyjności ruchu i maksymalnego skrócenia dróg transportu. W projektowaniu obiektów przemysłowych istnieją w zasadzie dwa główne typy funkcjonalnego układu transportowego: jeden oparty na dominacji transportu poziomego, w budynkach rozczłonkowanych i niskich, i drugi oparty na przewadze transportu pionowego (budynki zwarte i wysokie).W zakładach przemysłowych o układzie poziomym transport wewnątrz może być rozwiązany jednokierunkowo, tzn. że surowiec dostarczany z jednej strony zakładów przepływa przez całe zakłady jako półwyroby, by wreszcie jako produkt gotowy znaleźć się po przeciwnej stronie zakładów. Drugie rozwiązanie to obieg zamknięty — surowiec przepływa przez zakład zataczając pętlę i wraca do punktu wyjścia; w takim układzie magazyny surowca i wyrobów gotowych położone są obok siebie. Zawsze jednak zwraca się uwagę na to, aby drogi półwyrobów — o ile to możliwe — nie krzyżowały się i były jak najkrótsze.W zakładach budowanych w pionie, piętrowych, przyjmuje się najczęściej zasadę „opadania produkcji", znaczy to że surowiec jest dostarczany na najwyższe piętro i w miarę przechodzenia od jednej fazy produkcji do drugiej schodzi coraz niżej. Obok transportu między fazami produkcji istnieje potrzeba transportu półfabrykatów z jednego stanowiska roboczego na drugie w poszczególnych salach produkcyjnych (krojowni, szwalni, prasowalni i wykończalni).Do transportu większych partii surowca, półwyrobów czy wyrobów gotowych stosuje się różnego rodzaju wózki, windy, zrzutnie.Wózki transportowe mogą być: dwukołowe, zbliżone wyglądem do taczek, czterokołowe w formie niskiej platformy lub głębokie z obudowanym nadwoziem (poruszane ręcznie — ciągnione lub popychane), czterokołowe elektryczne z nadwoziem płaskim lub obudowanym.Do przewożenia wyrobów gotowych w sali produkcyjnej stosuje się zwykle wysokie poręcze na kółkach.Do transportu pionowego służą windy towarowe oraz zrzutnie i wieszadła jezdne.Windy towarowe są to zwykle pomieszczenia takiej wielkości, aby zmieścił się wózek i człowiek, który go obsługuje.Zrzutnia jest to rura stalowa o średnicy 700 — 800 mm umieszczona pionowo, jeśli łączy dwa piętra bezpośrednio, lub skośnie, jeśli trzeba półwyroby przesyłać niżej, ale równocześnie i w określonym kierunku. Takie rury-zrzutnie łączą nieraz dwa dosyć odległe wydziały przez cały dziedziniec fabryczny. Jeśli kąt nachylenia zrzutni nie gwarantuje prawidłowego spadku, dodaje się do zrzutni transporter taśmowy o działaniu ciągłym. Każda zrzutnia zakończona jest pomieszczeniem, gdzie „lądują" zrzucane paczki. Jest to zwykle niewielkie miejsce odgrodzone od ogólnego pomieszczenia hali produkcyjnej.Wieszadła jezdne to typ transportera, który może działać w poziomie, pionie i w kierunku skośnym w górę lub w dół. Stosuje się go zazwyczaj w końcowej fazie produkcji, ma również zastosowanie w szwalni do przekazywania półwyrobów ze stanowiska na stanowisko. Ten sposób przekazywania wyrobów, już starannie podprasowanych, nie dopuszcza do ich zgniecenia i deformacji. Za pomocą wieszadeł jezdnych można również przekazywać gotową odzież do stanowisk kontroli technicznej.Transport międzyoperacyjny w szwalni obejmuje węższy zakres czynności. Trzeba go tak zorganizować, aby: przesłać we właściwym czasie półfabrykat z jednego stanowiska na drugie, ograniczyć do niezbędnego minimum czynności pomocnicze na stanowisku roboczym (nie absorbować pracownika przenoszeniem półwyrobu), pozwolić na zróżnicowanie tempa pracy i przez to nie uzależniać całości przebiegu produkcji (tempa pracy) od najpowolniejszego pracownika w zespole, zapewnić dostarczenie w odpowiednim czasie niezbędnej ilości półwyrobów na stanowiska wyjściowe, , Urządzenia transportowe w szwalni można podzielić na: urządzenia o działaniu przerywanym, urządzenia o działaniu ciągłym.Do pierwszej grupy zalicza się: wyciągi, wieszadła jezdne, pojemniki jezdne, stoły i skrzynki do przesuwania (rys. 13.35), do drugiej natomiast należą ześlizgi, zrzutniki (rys. 13.36) i przenośniki o działaniu mechanicznym lub automatycznym.W urządzeniach transportowych o działaniu przerywanym co pewien określony odstęp czasu pojemniki przesuwają się o jedno miejsce pracy i umożliwiają pracownicy podjęcie półfabrykatu do obróbki. Pojemniki, w zależności od tego czy przesyła się jedną sztukę, czy całą paczkę jednakowych sztuk, mogą być większe lub mniejsze. Ich wielkość waha się w granicach 400 X 400 lub 400 X 600 mm.Transporter składa się z powierzchni nośnej, korpusu czyli podstawy, urządzenia napędowego, mechanizmu napinania przenośnika oraz zmieniacza szybkości ze skalą. Powierzchnią nośną może być łańcuch rolkowy lub płytkowy (jeden lub dwa), na którym umocowane są pojemniki (skrzynki). Pojemniki mogą być przymocowane do powierzchni nośnej nieruchomo lub wisząco z przegubem. W zależności od tego jak zamknięty jest obwód powierzchni nośnej — poziomo czy pionowo, część skrzynek zamocowanych na przenośniku nieruchomo jest wywrócona w momencie, gdy przechodzą pod spodem urządzenia . W przenośniku taśmoUrządzenia transportowe w szwalni wym zamiast skrzynek na taśmie znajdują się niewysokie przegrody lub po prostu namalowane są poprzeczne pasy, dzieląc całą długość taśmy na odpowiedniej wielkości pola.Korpus przenośnika może być wykonany z drewna lub metalu. Wszystkie rodzaje korpusów montuje się zwykle sekcjami długości 2300 —J2500 mm, wg wymiaru dwu stanowisk roboczych. Mechanizmem napędowym transportera jest motor o mocy 0,25 -f0,52 kW. Tego rodzaju przenośniki nie mogą być bardzo długie, gdyż obciążenie półfabrykatami i ciężar samego przenośnika mogą przekroczyć możliwości zainstalowanych motorów. Czasem w produkcji potrzebne są dwa równoległe przenośniki o tym samym lub odwrotnym kierunku pracy, wtedy każdy przenośnik musi mięć oddzielny napęd.Mechanizm napinania służy do naprężania transportera, gdy ten pod obciążeniem półwyrobami tak się wydłuży, że zaczyna się poruszać nierytmicznie. Zmieniacz ze skalą szybkości służy do regulowania szybkości przesuwu powierzchni nośnej.Do przekazywania paczek wykrojów czy półwyrobów ze stanowiska na stanowisko używa się również ześlizgów i zrzutni (rys. 13.38). Obok tej samej zrzutni może pracować jedna, dwie lub więcej osób. Stosowanie tego rodzaju transportu jest o wiele wygodniejsze, nie stwarza bowiem zbyt sztywnych ram organizacji. Bardzo często w produkcji trzeba zastosować dwa lub więcej takich samych stanowisk pracy. Przy taśmie jest to bardzo utrudnione, bo nie można już wtedy odkładać półfabrykatu do tej samej skrzynki. Ale i tego rodzaju transport nie jest jeszcze w pełni zadowalający, ponieważ wymaga wykonywania jednakowej ilości sztuk w jednakowym czasie na każdym stanowisku roboczym. Wyrównuje się w ten sposób tempo pracy do tempa najsłabszego pracownika. Nie można w pełni wyzyskać inicjatywy jednostki dynamicznej. Dlatego, w dalszym ciągu udoskonalania urządzeń transportowych w szwalni, zbudowano przenośniki mechaniczne, automatyczne, które pozwalają na swobodny rytm pracy. Przenośniki tego typu wyprodukowały znane na rynku światowym firmy: Pfaff — transporter Varion, Durkopp — transporter Combi, Adler — transporter Self-selector, Textima — przenośniki tej firmy już pracują w polskim przemyśle odzieżowym.W zasadzie wszystkie te przenośniki są podobne do siebie pod względem konstrukcji i zasad działania, różnią się pewnymi mechanizmami, które dotyczą: sterowania urządzenia, sygnalizacji, rejestrowania produkcji w toku.Urządzenie transportowe firmy Textima (rys. 13.39) składa się z: podstawy — stołu o wysokości do 430 mm w środku, brzegi lekko pochylone do wysokości 400 mm, szerokość powierzchni stołu 1300 mm; obiegowego nośnika, który okrężnym ruchem transportuje znajdujące się w pojemnikach elementy składowe produkowanego asortymentu do numerowanych stanowisk pracy; napędu nośnika pojemników — jest to łańcuch o linii zamkniętej, na którym bezdźwiękowo pracują rolki połączone z nośnikiem; zespołu napędowego (dł. 840 mm) połączonego ze źródłem prądu. Moc silnika na 60 stanowisk 1 kW, powyżej 60 stanowisk — 1,6 kW; urządzenia zwrotnego umieszczonego na drugim końcu transportera (długość również 840 mm).Całość urządzenia może obsługiwać 30-4-50 stanowisk po jednej stronie (razem 60-4-100 stanowisk). Wymiary skrzynek na półwyroby — 500 X 250-X 160 mm, dopuszczalne obciążenie jednego pojemnika 8 kg.Pochylona część powierzchni stołu tworzy przy każdym stanowisku miejsce na dwa pojemniki z elementami wyrobów. Jeden pojemnik jest aktualnie wykorzystywany w pracy, drugi stanowi zapas. Każdy pojemnik wyposażony jest w urządzenie automatycznego sterowania, które składa się z ruchomych zacisków dwu rzędów skali — górnego i dolnego. Przesunięcie zacisku górnej skali ustala dziesiątki, a dolnej jednostki numeru, do którego chce się przekazać pojemnik. Z tym urządzeniem pojemnika współpracuje urządzenie wyładowcze znajdujące się na każdym stanowisku roboczym. Ten system sterowania pozwala na automatyczne przekazywanie pojemników z jednego stanowiska na 100 różnych stanowisk pracy lub grup obróbkowych.Przy każdym stanowisku roboczym zainstalowane są gniazdka wtyczkowe do zaopatrywania w energię elektryczną maszyn czy urządzeń prasowalniczych oraz wyłącznik pozwalający na zatrzymanie całego urządzenia transportera. Uruchamianie odbywa się tylko ze stanowiska kierującego ruchem. Transporter wyposażony jest w urządzenie sygnalizacyjne, które daje znać kierującemu, na którym stanowisku brak zapasu (zapala się lampka z numerem stanowiska), lub kiedy na stanowisku w ogóle brak wykrojów (lampka z numerem, migoce).Urządzenie transportowe Textima można dowolnie przedłużać lub skracać, poza tym można je ustawiać nie tylko w linii prostej, ale i po linii łamanej w kształt liter „L", „U", „Z". Pozwala to na jak najlepsze wykorzystanie powierzchni sali produkcyjnej.Obsługa urządzenia Textima. Na stanowisku nadawczym napełnia się pojemniki wykrojami i nastawia układ sterujący na numer, do którego pojemnik ma dojść — w tym wypadku na to stanowisko, gdzie wykonuje się pierwszą operację. Do kieszonki znajdującej się z boku pojemnika wkłada się kartę pracy, na której podana jest kolejność sterowania pojemnika do poszczególnych, następnych stanowisk pracy. Następnie układa się pojemnik na pierwszym wolnym przejeżdżającym nośniku. Zaciski urządzenia sterującego dotykają wtedy kombinacji nastawczej przejeżdżającego nośnika. Na przewidzianym stanowisku oba urządzenia przy zetknięciu uruchomią urządzenia wyładowcze. Pojemnik zsuwa się na wolne stanowisko rezerwowe (przy każdym miejscu pracy są dwa miejsca na pojemniki). Szwaczka po wykonaniu swoich operacji nastawia urządzenie sterownicze przesuwając zaciski na pojemniku na następny numer z karty pracy i odstawia pojemnik na przesuwające się koło niej wolne miejsce na nośniku (rys. 13.40). Jeżeli wszystkie pola, do których dany pojemnik jest kierowany, są zajęte, krąży on dalej na nośniku, aż do momentu, gdy opróżni się dla niego miejsce. Jeżeli jakąś operację wykonuje większa liczba pracowników (równorzędne stanowiska pracy), wówczas wszystkie te stanowiska mają jednakowy numer.Przy obsłudze transportera należy przestrzegać prawidłowego wykonywania wszystkich czynności związanych ze sterowaniem pojemników, gdyż łatwo uszkodzić te precyzyjne urządzenia. Transporter, jak każde urządzenie podłączone do prądu, musi być uziemiony.Niektóre urządzenia transportujące, np. firmy Durkopp, mają jeszcze zainstalowaną przy urządzeniu rejestrację zasobników będących w obiegu. Urządzenie to pozwala na szybkie rozeznanie: czy wszystkie stanowiska są dostatecznie zaopatrzone w wykroje, jaki jest podział znajdującej się w obiegu rezerwowej liczby pojemników na poszczególne stanowiska.
angielski dla początkujących